رسانه آموزشی آیمپس

تفسیر عکس هوایی و ماهواره ای+کارشناس رسمی

تفسیر عکس هوایی و ماهواره ای+کارشناس رسمی
4.8/5 - (474 امتیاز)

تفسیر عکس هوایی فقط دیدن یک تصویر قدیمی نیست؛ هدف ما این است که با بررسی تخصصی عکس‌های هوایی آرشیوی، سابقه کشت و احیای زمین، وجود بنا، راه دسترسی یا مسیر نهر را در زمان عکسبرداری ارزیابی کنیم. برای هر پرونده، ابتدا موقعیت زمین و سال‌های موجود را بررسی می‌کنیم و سپس متناسب با مقیاس، کیفیت تصویر و موضوع اختلاف، روش تفسیر را انتخاب می‌کنیم.

در پرونده‌های اراضی ملی، مستثنیات و دعاوی ملکی، هیچ نتیجه‌ای را صرفاً از روی اسکرین‌شات یا بدون بررسی تصاویر اصلی قطعی اعلام نمی‌کنیم. گزارش فنی باید هم شواهد قابل مشاهده و هم محدودیت‌های تصویر را روشن و دقیق توضیح دهد.

اگر می‌خواهید قبل از سفارش درباره عوامل قیمت‌گذاری بدانید، مقاله هزینه تفسیر عکس هوایی را مطالعه کنید.

:آنچه در ادامه مطلب میخوانید

تفسیر عکس هوایی چیست؟ روش تخصصی بررسی سابقه زمین و پرونده‌های ملکی

تفسیر عکس هوایی یکی از روش‌های تخصصی برای بررسی وضعیت و عوارض موجود در یک محدوده در زمان تصویربرداری است. در این فرایند، عکس‌های هوایی مربوط به سال‌های مختلف بررسی می‌شوند تا بتوان تغییرات ایجادشده در زمین، نوع استفاده از اراضی، آثار کشت و زراعت، بناها، راه‌ها، حدود عوارض و سایر نشانه‌های قابل تشخیص را شناسایی و با وضعیت فعلی منطقه مقایسه کرد.

اهمیت تفسیر عکس هوایی زمانی بیشتر می‌شود که وضعیت فعلی یک ملک با وضعیت تاریخی آن تفاوت داشته باشد. برای مثال ممکن است امروز در یک قطعه زمین اثری از زراعت، بنا یا مسیر قدیمی دیده نشود، اما بررسی عکس‌های هوایی سال‌های گذشته نشان دهد که در زمان تصویربرداری، آثار مشخصی از یک عارضه در محل وجود داشته است.

تفسیر عکس هوایی به زبان ساده

به همین دلیل، تفسیر عکس هوایی در پرونده‌های ملکی، اراضی ملی و مستثنیات، سابقه کشت و زراعت و برخی اختلافات مربوط به حدود و وضعیت اراضی کاربرد زیادی دارد.

البته عکس هوایی به‌تنهایی به معنی اثبات قطعی مالکیت نیست؛ ارزش و نتیجه آن به نوع پرونده، سال و کیفیت تصاویر، موقعیت ملک، نحوه تفسیر و سایر مدارک و مستندات موجود بستگی دارد. در پرونده‌های حقوقی نیز تشخیص ارزش کارشناسی یک گزارش با مرجع رسیدگی‌کننده است.

در این مقاله از آیمپس، موضوع تفسیر عکس هوایی را از جنبه فنی بررسی می‌کنیم؛ از تعریف عکس هوایی و روش تشخیص عوارض گرفته تا استریوسکوپ، پارالاکس، مقیاس، خطاهای عکس، بررسی سوابق تاریخی زمین و کاربرد آن در پرونده‌های ملکی.

مقایسه تصویری عکس هوایی قدیمی و وضع موجود
مقایسه عکس هوایی قدیمی و وضع موجود
تصویرسازی آموزشی؛ تصویر بالا سند تاریخی واقعی نیست.

برای مشاوره رایگان در خصوص تفسیر عکس‌های هوایی و خدمات کارشناسی تفسیر عکس هوایی همواره می توانید با شماره 09213234340در ارتباط باشید و یا از پنل خدمات آیمپس با ما تماس حاصل نمایید.

مراحل تفسیر عکس هوایی و بررسی کارشناسی

به زبان ساده، تفسیر عکس هوایی یعنی شناسایی، بررسی و تحلیل عوارض قابل مشاهده در تصاویر هوایی و ارتباط دادن آن‌ها با موقعیت و شرایط واقعی زمین.

دوربین در کف هواپیما قرار می‌گرفت و خلبان می‌توانست در فواصل زمانی آن را فعال کند.

برای مثال، یک قطعه زمین کشاورزی ممکن است از روی الگوی منظم شخم، مرزبندی زمین یا سایر نشانه‌های موجود در تصویر قابل تشخیص باشد. همچنین وجود یک مسیر، جاده، ساختمان، نهر، کانال یا سایر عوارض نیز ممکن است با بررسی تصاویر مربوط به سال‌های مختلف بهتر مشخص شود.

در تفسیر تخصصی، مقایسه چند تصویر از یک محدوده در دوره‌های زمانی مختلف اهمیت زیادی دارد؛ زیرا هدف فقط مشاهده یک عکس نیست، بلکه باید تغییرات عارضه در طول زمان نیز بررسی شود.

چرا تفسیر عکس هوایی اهمیت دارد؟

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های عکس هوایی این است که وضعیت یک منطقه را در زمان مشخصی در گذشته ثبت کرده است.

وضعیت زمین ممکن است در طول سال‌ها تغییر کند؛ زمین کشاورزی ممکن است تغییر کاربری دهد، بنایی ساخته یا تخریب شود، مسیر یک راه تغییر کند یا آثار یک نهر و عارضه طبیعی به‌مرور از بین برود.

در چنین شرایطی، مراجعه به تصاویر هوایی تاریخی می‌تواند اطلاعاتی را در اختیار متخصص قرار دهد که از مشاهده وضعیت فعلی زمین به دست نمی‌آید.

تطبیق بنا در عکس هوایی قدیمی با وضعیت جدید برای بررسی قدمت بنا
بررسی قدمت بنا در عکس هوایی
تصویرسازی آموزشی از شناسایی یک بنا در دو دوره زمانی؛ تصویر، مدرک واقعی یک پرونده نیست.

بررسی قدمت بنا با عکس هوایی قدیمی

در بعضی پرونده‌ها پرسش اصلی این است: آیا بنای مورد نظر در سال مشخصی وجود داشته است؟ ما موقعیت ساختمان را در تصاویر آرشیوی شناسایی و در صورت امکان با سال‌های بعد و وضع موجود تطبیق می‌دهیم. مشاهده بنا در یک عکس هوایی فقط وجود آن را در زمان تصویربرداری نشان می‌دهد؛ برای تعیین تاریخ دقیق احداث، به مدارک و تصاویر تکمیلی نیاز است.

چطور قدمت بنا را از عکس هوایی بررسی می‌کنیم؟

در پرونده‌های ملکی، کمیسیون ماده ۱۲ زمین شهری و اختلافات مربوط به مستحدثات، گاهی لازم است مشخص شود آیا یک بنا در تاریخ معینی وجود داشته است یا خیر. برای این کار ابتدا محدوده دقیق ملک را با نقشه و مختصات موجود مشخص می‌کنیم، سپس عکس‌های اصلی سال‌های مختلف را تهیه و موقعیت بنا را با عوارض ثابت اطراف مانند راه، دیوار و مرز قطعات تطبیق می‌دهیم.

آثار قابل بررسی ممکن است شامل پلان و سقف بنا، سایه ساختمان، دیوار محوطه، حیاط، راه دسترسی و تغییرات اطراف آن باشد. در صورت دسترسی به زوج عکس همپوشان، بررسی استریوسکوپی نیز می‌تواند به تشخیص بهتر حجم و ارتفاع نسبی برخی عوارض کمک کند. البته تشخیص بنا از عوارض مشابه، به مقیاس و وضوح عکس وابسته است و در تصاویر کم‌کیفیت باید با احتیاط نتیجه‌گیری کرد.

آیا عکس هوایی سال ساخت بنا را مشخص می‌کند؟

اگر بنایی در عکس هوایی سال ۱۳۵۵ قابل مشاهده باشد، می‌توان گفت حداکثر تا تاریخ تصویربرداری آن عکس در محل وجود داشته است، اما نمی‌توان صرفاً از همین عکس تاریخ دقیق احداث بنا را تعیین کرد. مقایسه عکس‌های قدیمی‌تر و جدیدتر ممکن است بازه زمانی ساخت یا تخریب را محدودتر کند. در گزارش کارشناسی باید سال عکسبرداری، محل و حدود قابل تشخیص بنا و میزان اطمینان تفسیر بیان شود.

بررسی قدمت بنا و شناسایی ساختمان در عکس هوایی قدیمی
نمونه تصویری از بررسی قدمت بنا در عکس هوایی

برای آشنایی بیشتر با نحوه مقایسه تصاویر و مدارک لازم، راهنمای تعیین قدمت بنا با عکس هوایی را بخوانید.

به همین دلیل، در یک بررسی حرفه‌ای معمولاً این پرسش‌ها مطرح می‌شوند:

  1. در سال موردنظر چه عوارضی در زمین وجود داشته است؟
  2. آیا آثار کشت و زراعت در تصاویر دیده می‌شود؟
  3. آیا بنا یا تأسیسات مشخصی در محدوده وجود داشته است؟
  4. آیا راه، نهر یا مسیر مشخصی قابل تشخیص است؟
  5. وضعیت زمین در سال‌های مختلف چه تغییری کرده است؟
  6. آیا عارضه موردنظر با موقعیت فعلی زمین تطابق دارد؟
  7. آیا تصویر انتخاب‌شده از نظر مقیاس، کیفیت و پوشش برای بررسی موردنظر مناسب است؟

پاسخ به این پرسش‌ها نیازمند بررسی تخصصی تصاویر و در بسیاری از موارد، تطبیق آن‌ها با اطلاعات مکانی و وضعیت فعلی زمین است.

کاربرد تفسیر عکس هوایی در پرونده‌های ملکی

یکی از مهم‌ترین حوزه‌های استفاده از تفسیر عکس هوایی، بررسی سوابق و وضعیت تاریخی اراضی است.

 

تفسیر عکس هوایی و شناسایی آثار کشت و بنا و مسیر نهر
شناسایی آثار کشت، بنا و مسیر نهر
تصویرسازی آموزشی؛ تصویر بالا نمونه گزارش کارشناسی واقعی نیست.

در برخی اختلافات ملکی، وضعیت فعلی زمین به‌تنهایی اطلاعات کافی درباره گذشته آن ارائه نمی‌دهد. در این شرایط، عکس‌های هوایی تاریخی می‌توانند به عنوان یکی از منابع اطلاعاتی برای بررسی وضعیت سابق ملک مورد استفاده قرار گیرند.

 

از جمله مواردی که ممکن است در یک پروژه تفسیر عکس هوایی بررسی شوند عبارت‌اند از:

  • بررسی سابقه کشت و زراعت
  • شناسایی آثار بناهای قدیمی
  • بررسی مسیر راه‌ها و معابر قدیمی
  • شناسایی نهر، کانال یا مسیرهای آبرسانی
  • بررسی تغییرات ایجادشده در زمین
  • بررسی عوارض طبیعی و مصنوعی
  • تطبیق عوارض موجود در عکس‌های قدیمی با وضعیت فعلی
  • بررسی سوابق یک محدوده در پرونده‌های مرتبط با اراضی ملی و مستثنیات
  • تهیه مستندات فنی برای ارائه به کارشناس یا مراجع ذی‌ربط

نکته مهم این است که نوع بررسی باید متناسب با موضوع پرونده انتخاب شود؛ بنابراین نمی‌توان یک نسخه یکسان برای تمام پرونده‌های ملکی در نظر گرفت.

تفسیر عکس هوایی برای دادگاه چه کاربردی دارد؟

در برخی پرونده‌های ملکی، دادگاه یا مرجع رسیدگی برای بررسی وضعیت سابق یک ملک به اطلاعات فنی نیاز دارد. عکس‌های هوایی تاریخی می‌توانند بخشی از اطلاعات مورد نیاز برای این بررسی را فراهم کنند.

جدول کاربرد تفسیر عکس هوایی در پرونده‌های ملکی

موضوع پروندهشواهد قابل بررسی در عکس هوایی
اراضی ملی و مستثنیاتآثار احیا، زراعت، باغ، نهر، راه و مستحدثات در تاریخ‌های مؤثر
بررسی قدمت بناوجود بنا در سال عکسبرداری و مقایسه چند دوره زمانی
سابقه کشت و زراعتالگوی شخم، مرزبندی قطعات و آثار آبیاری
اختلاف درباره نهر و راهامتداد و موقعیت عارضه نسبت به محدوده ملک

برای برآورد تعرفه متناسب با مقیاس، تعداد عکس‌ها و نوع گزارش، راهنمای هزینه تفسیر عکس هوایی را بخوانید.

برای نمونه، اگر موضوع پرونده درباره سابقه استفاده از زمین باشد، ممکن است تصاویر مربوط به سال‌های مختلف برای بررسی آثار کشت، راه، بنا یا سایر عوارض موجود در زمان تصویربرداری بررسی شوند.

در این حالت، کارشناس با بررسی تصاویر، موقعیت عوارض و شواهد قابل مشاهده را تحلیل می‌کند و نتیجه بررسی را در قالب گزارش کارشناسی ارائه می‌دهد.

تفسیر عکس هوایی جایگزین اسناد مالکیت یا سایر مدارک قانونی نیست؛ بلکه بسته به موضوع پرونده می‌تواند یکی از مستندات فنی مورد بررسی قرار گیرد.

تفسیر عکس هوایی برای بررسی سابقه کشت و زراعت

یکی از کاربردهای مهم عکس‌های هوایی تاریخی، بررسی سابقه کشت و زراعت در یک محدوده است.

آثار کشت در تصاویر هوایی ممکن است به شکل‌های مختلفی ظاهر شوند. الگوی زمین، خطوط شخم، مرزبندی قطعات، نوع پوشش گیاهی، مسیرهای دسترسی و ارتباط زمین با عوارض اطراف، همگی می‌توانند در تحلیل مورد توجه قرار گیرند.

با این حال، تشخیص سابقه کشت صرفاً با دیدن یک لکه یا تغییر رنگ در تصویر امکان‌پذیر نیست. مفسر باید مجموعه شواهد موجود را بررسی کند و در صورت امکان، تصاویر چند سال مختلف را با یکدیگر مقایسه نماید.

به همین دلیل، برای پرونده‌هایی که سابقه زراعت یا استفاده از زمین در یک بازه زمانی مشخص اهمیت دارد، انتخاب تصاویر مناسب و تفسیر صحیح آن‌ها اهمیت زیادی دارد.

تفسیر عکس هوایی قدیمی و بررسی آثار کشت و احیای زمین
بررسی سابقه کشت و احیا در عکس هوایی
تصویرسازی آموزشی اختصاصی آیمپس؛ تفسیر واقعی فقط بر اساس تصاویر اصلی و شواهد پرونده انجام می‌شود.

در بررسی سابقه کشت، تنها روشن یا تیره بودن یک قسمت از تصویر ملاک نیست. ما الگوی شخم، امتداد مرز قطعات، مسیرهای آبیاری، پوشش گیاهی و ارتباط این نشانه‌ها با زمین‌های اطراف را در کنار هم بررسی می‌کنیم. اگر در یک تاریخ، آثار احیا قابل تشخیص نباشند، همان محدودیت را هم صریحاً در گزارش ذکر می‌کنیم؛ نتیجه کارشناسی باید بر پایه شواهد قابل مشاهده باشد.

تفسیر عکس هوایی در اراضی ملی و مستثنیات

در برخی پرونده‌های مربوط به اراضی ملی و مستثنیات، بررسی وضعیت تاریخی زمین اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند.

در چنین مواردی ممکن است عکس‌های هوایی سال‌های گذشته برای بررسی وجود یا عدم وجود برخی عوارض و آثار قابل تشخیص در محدوده مورد استفاده قرار گیرند.

اما باید توجه داشت که تشخیص وضعیت حقوقی یک زمین صرفاً با مشاهده یک عارضه در عکس هوایی انجام نمی‌شود. نتیجه‌گیری باید بر اساس موضوع پرونده، ضوابط و مستندات مرتبط و نظر کارشناسی انجام شود.

بنابراین در این نوع پرونده‌ها، عکس هوایی یک ابزار فنی برای بررسی سوابق مکانی است و باید در کنار سایر مدارک مورد ارزیابی قرار گیرد.

چه عواملی در تفسیر عکس هوایی مؤثر هستند؟

برای اینکه یک تفسیر دقیق انجام شود، مفسر باید به مجموعه‌ای از ویژگی‌های تصویر توجه کند. مهم‌ترین این ویژگی‌ها عبارت‌اند از:

تشخیص آثار احیا در پرونده‌های اراضی ملی و مستثنیات

در پرونده‌های مرتبط با منابع طبیعی، ابتدا محل دقیق ملک و سال‌های مؤثر بررسی می‌شود. سپس در عکس‌های اصلی آرشیوی به دنبال شواهدی مانند آثار شخم، مرزبندی قطعات، درختکاری منظم، نهر یا جوی آبیاری، بند خاکی، راه دسترسی قدیمی، بنا و دیوارکشی می‌گردیم. وجود یک نشانه به‌تنهایی اثبات‌کننده احیا یا مستثنیات‌بودن زمین نیست؛ باید کیفیت و مقیاس تصویر، موقعیت عارضه و شواهد مجاور را هم بررسی کرد.

بررسی چند سال عکس هوایی و محدودیت‌های تفسیر

در صورت دسترسی به چند دوره عکس، تغییرات زمین به‌صورت زمانی بررسی می‌شوند. اگر آثار کشت تنها در بخشی از عرصه قابل تشخیص باشد، نتیجه نباید به کل زمین تعمیم داده شود. همچنین نبود یک عارضه در عکس، همیشه به معنای نبود آن در واقعیت نیست؛ سایه، فصل تصویربرداری و قدرت تفکیک تصویر می‌توانند بر تشخیص اثر بگذارند.

نتیجه تفسیر عکس هوایی یک مستند فنی برای رسیدگی است، نه حکم قطعی ملی یا مستثنیات بودن ملک. تشخیص نهایی با مرجع قانونی صالح است.

نمونه عکس هوایی و بررسی آثار احیا در پرونده اراضی ملی و مستثنیات
نمونه تصویری برای بررسی وضعیت اراضی ملی و مستثنیات

برای تهیه تصاویر سازمانی موردنیاز پرونده و بررسی سال‌های موجود، به راهنمای خرید عکس هوایی سازمان نقشه‌برداری مراجعه کنید. سپس می‌توان تصاویر اصلی را بر اساس موضوع پرونده تفسیر کرد.

۱. شکل عارضه

شکل ظاهری یکی از نخستین مواردی است که در شناسایی یک عارضه مورد توجه قرار می‌گیرد.

۲. الگو

نحوه قرارگیری عوارض در کنار یکدیگر می‌تواند اطلاعات زیادی درباره ماهیت آن‌ها ارائه کند. برای مثال، الگوی منظم یک ردیف درخت می‌تواند با پوشش طبیعی یک منطقه تفاوت داشته باشد.

۳. اندازه

ابعاد یک عارضه نیز در تشخیص آن مؤثر است. اندازه راه، ساختمان، قطعه زمین یا سایر عوارض می‌تواند در کنار سایر مشخصات تصویر بررسی شود.

۴. تناژ و رنگ

میزان روشنایی یا تیرگی عوارض در تصویر یکی دیگر از نشانه‌های قابل استفاده در تفسیر است.

۵. سایه

سایه می‌تواند اطلاعاتی درباره ارتفاع، شکل و موقعیت عارضه ارائه کند؛ هرچند در بعضی شرایط می‌تواند بخشی از عوارض را نیز پنهان کند.

۶. بافت

بافت تصویر به نحوه نمایش عوارض مربوط است. برای نمونه، سطح آب معمولاً بافتی متفاوت از پوشش گیاهی متراکم دارد.

۷. موقعیت عارضه

ارتباط یک عارضه با محیط اطراف آن نیز اهمیت دارد. یک عارضه در چه مکانی قرار گرفته و در مجاورت چه عوارضی است، می‌تواند در تشخیص آن مؤثر باشد.

۸. دید استریوسکوپی

بررسی زوج عکس‌های دارای همپوشانی با استفاده از استریوسکوپ امکان مشاهده برجستگی و درک سه‌بعدی عوارض را فراهم می‌کند.

نمای آموزشی زوج عکس هوایی همپوشان برای بررسی استریوسکوپی
چرا بررسی استریوسکوپی مهم است؟
تصویرسازی آموزشی تجهیزات و همپوشانی تصاویر هوایی؛ جایگزین تصاویر آرشیوی اصلی نیست.

هنگام تفسیر زوج عکس‌های همپوشان، دید برجسته می‌تواند به تشخیص پستی‌وبلندی و تفکیک برخی عوارض کمک کند. بااین‌حال، انتخاب روش بررسی به داده‌های موجود و موضوع پرونده بستگی دارد و ژئورفرنس‌کردن نیز به‌تنهایی به معنی حذف تمام خطاهای هندسی تصویر نیست.

هود استریو و تفسیر برجسته عکس هوایی

هود استریو و استریوسکوپ آینه‌ای از تجهیزات کلاسیک مشاهده برجسته زوج عکس‌های همپوشان هستند. در مدل‌های آینه‌ای، مجموعه آینه‌ها و عدسی‌ها امکان مشاهده هم‌زمان دو عکس و درک نسبی پستی‌وبلندی زمین را فراهم می‌کند. برخلاف استریوسکوپ جیبی، دستگاه آینه‌ای معمولاً میدان دید وسیع‌تری دارد. کاربرد آن به کیفیت عکس‌ها، همپوشانی و موضوع پرونده بستگی دارد.

هود استریو و دستگاه استریوسکوپ آینه‌ای برای تفسیر برجسته عکس هوایی
هود استریو و تفسیر استریوسکوپی زوج عکس هوایی ـ تصویرسازی آموزشی

دید استریوسکوپی به تشخیص بعضی عوارض طبیعی و انسانی کمک می‌کند، اما استفاده از آن در تمام پرونده‌ها الزامی نیست و جایگزین کنترل هندسی، ژئورفرنس و بررسی شواهد تاریخی نمی‌شود.

همپوشانی دو عکس هوایی برای مشاهده برجسته با استریوسکوپ
همپوشانی زوج عکس هوایی و مبنای دید استریوسکوپی

برای آشنایی با آرشیوهای تصاویر هوایی و ماهواره‌ای، سامانه EarthExplorer سازمان زمین‌شناسی آمریکا (USGS) یکی از منابع شناخته‌شده جست‌وجوی داده است. پوشش زمانی، مقیاس و دسترسی به تصویر باید برای هر منطقه جداگانه بررسی شود.

۹. زمان تصویربرداری

زمان یکی از مهم‌ترین عوامل در تفسیر عکس‌های هوایی تاریخی است. مقایسه تصاویر مربوط به سال‌های مختلف می‌تواند روند تغییرات یک محدوده را مشخص کند.

تاریخچه عکس‌های هوایی و نقش آن‌ها در بررسی سوابق زمین

عکس‌های هوایی یکی از منابع مهم برای مطالعه و بررسی وضعیت عوارض سطح زمین در دوره‌های زمانی مختلف هستند. در این تصاویر، بخش قابل توجهی از اطلاعات مکانی یک منطقه در زمان تصویربرداری ثبت می‌شود و همین موضوع باعث شده است عکس‌های هوایی تاریخی در مطالعات مربوط به تغییرات اراضی کاربرد زیادی داشته باشند.

با مقایسه عکس‌های هوایی مربوط به سال‌های مختلف می‌توان تغییرات ایجادشده در یک محدوده را بررسی کرد. برای مثال، ممکن است در یک تصویر قدیمی آثار یک زمین کشاورزی، راه، ساختمان، نهر یا سایر عوارض قابل مشاهده باشد، در حالی که همان عارضه در تصاویر جدیدتر تغییر کرده یا به‌طور کامل از بین رفته باشد.

به همین دلیل، هنگام تفسیر عکس هوایی معمولاً بررسی یک تصویر به‌تنهایی کافی نیست و در صورت وجود تصاویر مناسب، مقایسه چند دوره زمانی می‌تواند اطلاعات دقیق‌تری درباره روند تغییرات زمین در اختیار مفسر قرار دهد.

چرا عکس‌های هوایی قدیمی در تفسیر اهمیت دارند؟

یکی از مهم‌ترین مزیت‌های تصاویر تاریخی این است که امکان مشاهده وضعیت یک محدوده در زمانی را فراهم می‌کنند که امروزه دسترسی مستقیم به آن وضعیت وجود ندارد.

فرض کنید در حال حاضر زمینی فاقد آثار مشخص کشت یا یک عارضه خاص باشد. برای بررسی گذشته آن، مشاهده وضعیت فعلی به‌تنهایی کافی نیست. در چنین شرایطی، اگر عکس هوایی مربوط به سال موردنظر موجود باشد، می‌توان آن را بررسی و با تصاویر دوره‌های دیگر و وضعیت فعلی مقایسه کرد.

این موضوع در پروژه‌هایی که هدف آن‌ها بررسی سابقه کشت، تغییرات کاربری، آثار بناها، راه‌های قدیمی یا سایر عوارض زمین است، اهمیت ویژه‌ای دارد.

عکس هوایی تاریخی چیست؟

منظور از عکس هوایی تاریخی، تصویری است که در سال‌ها یا دوره‌های گذشته از سطح زمین تهیه شده است. این تصاویر می‌توانند برای بررسی وضعیت سابق یک محدوده مورد استفاده قرار گیرند.

ارزش یک عکس هوایی تاریخی به عوامل مختلفی مانند سال تصویربرداری، مقیاس، کیفیت تصویر، میزان پوشش منطقه، وضوح عوارض و مشخصات فنی عکس بستگی دارد.

بنابراین صرفاً قدیمی بودن یک تصویر به معنی مناسب بودن آن برای هر نوع تفسیر نیست. ابتدا باید مشخص شود که تصویر موردنظر از نظر فنی و زمانی با موضوع بررسی مطابقت دارد.

تفاوت عکس و نقشه هوایی چیست ؟

عکس و نقشه هوایی دارای نقاط اشتراک و همینطور تفاوت هایی هستند که برای آشنایی کامل این موضوع به مقاله مربوطه مراجعه کنید. تا ما بیشتر به مبحث اصلی ، تفسیر عکس هوایی بپردازیم.

برای مثال عکس هوایی با استفاده از استریوسکوپ قابلیت دید سه بعدی دارد ولی نقشه هوایی این امکان را ندارد.

نحوه تهیه عکس هوایی به چه صورت است ؟

برای خرید عکس هوایی کافیست تا با ارائه مختصات از مرکز زمین خود، از یکی از سازمان های ارائه دهنده عکس هوایی ، یعنی سازمان نقشه برداری کشور یا سازمان جغرافیایی نیرو های مسلح خرید خود را انجام دهید.

برای سهولت و سرعت خرید عکس هوایی می‌توانید همواره از پنل خرید عکس و نقشه هوایی آیمپس استفاده کنید.

انواع عکسبرداری هوایی:

عکس‌های هوایی را می‌توان بر اساس ویژگی‌های مختلفی مانند جهت تصویربرداری، نوع دوربین، مقیاس، میزان انحراف و کاربرد دسته‌بندی کرد.

از نظر هندسی، یکی از تقسیم‌بندی‌های مهم، تفکیک عکس‌های هوایی به عکس قائم و عکس مایل است.

عکس هوایی قائم:

در عکس هوایی قائم، محور دوربین در زمان تصویربرداری تقریباً در راستای قائم قرار می‌گیرد. این نوع تصاویر برای مطالعات نقشه‌برداری و بررسی‌های مکانی کاربرد گسترده‌ای دارند.

البته حتی در عکس‌های هوایی قائم نیز عواملی مانند ارتفاع پرواز، وضعیت دوربین و شرایط تصویربرداری می‌توانند باعث ایجاد خطا یا جابه‌جایی در تصویر شوند. بنابراین برای استفاده دقیق از عکس، باید مشخصات فنی آن نیز مورد توجه قرار گیرد.

عکاسی هوایی مایل :

در عکس هوایی مایل، محور دوربین نسبت به حالت قائم دارای زاویه است. در نتیجه، شکل و اندازه عوارض در قسمت‌های مختلف تصویر می‌تواند با یکدیگر تفاوت بیشتری داشته باشد.

این تصاویر در برخی مطالعات دیداری و شناسایی عوارض مفید هستند، اما نحوه استفاده و تفسیر آن‌ها با عکس‌های قائم یکسان نیست.

عکاسی هوایی بسیار مایل :

  برای تولید فیلم، شناسایی پهنه ها ، ثبت و ضبط ارتفاع و ترسیم مدل 3 بعدی تهیه میشوند.

محور دوربین عکس برداری تمایل بیشتری نسبت به حال قبلی دارد.

تفاوت عکس هوایی با تصویر ماهواره‌ای

عکس هوایی و تصویر ماهواره‌ای هر دو می‌توانند برای مطالعه سطح زمین مورد استفاده قرار گیرند، اما از نظر نحوه برداشت، ارتفاع تصویربرداری، مشخصات سنجنده، وضوح مکانی و ویژگی‌های فنی با یکدیگر تفاوت دارند.

عکس هوایی معمولاً توسط دوربین یا سامانه تصویربرداری نصب‌شده روی هواپیما یا پرنده انجام می‌شود، در حالی که تصاویر ماهواره‌ای توسط سنجنده‌های نصب‌شده روی ماهواره‌ها تهیه می‌شوند.

انتخاب بین این دو به هدف پروژه بستگی دارد. برای برخی بررسی‌های تاریخی و محلی، عکس‌های هوایی آرشیوی می‌توانند اطلاعات بسیار ارزشمندی ارائه کنند؛ در برخی مطالعات گسترده‌تر نیز تصاویر ماهواره‌ای گزینه مناسب‌تری هستند.

در پروژه‌های تخصصی، گاهی استفاده همزمان از منابع مختلف تصویری می‌تواند به درک بهتر تغییرات یک محدوده کمک کند.

نکته مهم درباره انتخاب عکس برای تفسیر

هر عکس هوایی برای هر پرونده‌ای مناسب نیست.

قبل از شروع تفسیر باید مشخص شود:

  • محدوده موردنظر دقیقاً کجاست؟
  • عکس مربوط به چه سالی است؟
  • مقیاس عکس چیست؟
  • کیفیت و وضوح تصویر برای تشخیص عارضه موردنظر مناسب است؟
  • آیا محدوده موردنظر به‌طور کامل در تصویر قرار دارد؟
  • آیا تصاویر سال‌های دیگر نیز برای مقایسه وجود دارند؟
  • هدف از تفسیر دقیقاً چیست؟

انتخاب صحیح تصویر، یکی از مهم‌ترین مراحل قبل از شروع تفسیر عکس هوایی است.

اصول تخصصی و روش‌های تکمیلی تفسیر عکس هوایی

به طور خلاصه به شناسایی و ارزیابی عوارض ثبتی در لحظه عکسبرداری ، از سطح زمین و بررسی و تطبیق آن با وضعیت فعلی تفسیر عکس هوایی می گوند.

مفسر عکس هوایی با استفاده از تجربه و دانش خود و با استفاده از استرسکوپ یا استریوسکوپ می بایست اقدام به تفسیر عکس هوایی کند.

تفسیر عکس  هوایی سال 1365 بیشتر بخوانید.

تفسیر عکس های هوایی و ماهواره ای با استفاده از استریوسکوپ
جانمایی و تفسیر عکس هوایی توسط تیم تفسیر آیمپس

تکنیک تفسیر عکس هوایی :

شناسایی عوارض بر روی عکس های هوایی با مقیاس بزرگ با چشم غیر مسلح نیز امکان پذیر است.

اما برایی ارزیابی ، اندازه گیری مساحت ، ارتفاع و … نیازند تجربه و دانش متخصص تفسیر عکس هوایی (کارشناس رسمی ) می باشید.

ابزارهای تفسیر عکس هوایی و استریوسکوپ

سخت افزار ها :

به طور معمول با استفاده از استریوسکوپ عملیات تفسیر انجام میشود. ما به وسیله استریوسکوپ به دید برجسته بینی یا سه بعدی بینی میرسیم و به وسیله آن عوارض سطح عکس هوایی را شناسایی و ارزیابی میکنیم.

استریوسکوپ تفسیر عکس هوایی
استریوسکوپ تفسیر عکس هوایی

استریوسکوپ ها چند دسته اند:

جیبی :  که بزرگ بینی لنز آن ها تا حداکثر 4x است

رومیزی : رو میزی ، که بزرگ بینی این مدل تا حداکثر 6x میرسد

استریوسکوپ چیست؟
استروسکوپ یا استریوسکوپ

هود استریوسکوپ : به روز ترین و دقیق ترین دستگاه برای برجسته بینی همین هود است.

هود ها به سیستم متصل میشوند و امکان دید سه بعدی را با استفاده از نرم افزار برای مفسر عکس هوایی

با استفاده از هود استریوسکوپ امکان بزرگ نمایی تا 8 برابر وجود دارد

استریوسکوپ
هود استریوسکوپ ، جدید ترین سخت افزار تفسیر عکس هوایی

نرم افزار ها :

بهترین نرم افزار های تفسیر عکس هوایی  Geomatica PCI ،ENVI ، LPS و  وErdas  می باشند.

که بعدها  مقاله ای برای استفاده از هریک ازین نرم افزار ها تشریح خواهیم کرد.

کاربردهای تخصصی تفسیر عکس هوایی

عکس های هوایی برای کاربرد های مختلفی تهیه شده اند و به تفکیک سال عکسبرداری هر یک راهگشای حل تعارضات ملکی در دادگاه ها می باشند.

برای جویا شدن از کابرد عکس های هوایی این مقاله را مطالعه کنید.

نشانه‌های تکمیلی تشخیص عوارض

1-شکل :

شکل یک عارضه در عکس هوایی به شناسایی آن کمک می کند. شکل های یکنواخت منظم معمولا نشاندهنده دخالت انسان است.

 ظاهر هر عارضه در عکس هوایی مشخص است ، برای مثال شما با شکل یک رودخانه در عکس هوایی آشنایی دارید.

همین فاکتور شمارا در شناسایی عوارض موجود در عکس هوایی راهنمایی میکند.

یا بر فرض مثال : شکل رشته کوه در عکس هوایی کاملا مشخص است.

و با یک نگاه میشود رشته کوه را در عکس هوایی شناسایی کرد

استریوسکوپ
شکل رودخانه

2: الگو :

مربوط به آرایش عناصر موجود در عکس هوایی در کنار یک دیگر است.

که این فاکتور برای شناسایی عارضه و کاربرد آن بسیار موثر است.

برای مثال جنگل طبیعی که دارای درختان انبوه مرتعی است و یک زمین زراعی که آثار شخم در آن مشخص است به راحت از روی الگو در عکس های هوایی قابل تشخیص می باشند.

زیرا عوارض ساخته دست بشر معمولا به صورت اشکال هندسی منظم هستند ولی عوارض که به صورت خودرو هستند و در طبیعت وجود دارند به صورت پراکنده و غیر منظم می باشند.

درختکاری های ساخته دست بشر معمولا در یک ردیف و به صورت موازی می باشند.

الگو
الگو زمین زراعی و جنگل انبوه در عکس هوایی

3-اندازه :

اندازه و ابعاد عوارض در عکس هوایی، در کنار شکل، الگو و مقیاس تصویر، به مفسر برای تشخیص پدیده‌ها کمک می‌کند. برای مثال، اندازه نسبی یک خیابان و بزرگراه یا ابعاد یک ساختمان می‌تواند در شناسایی عارضه مؤثر باشد.

برای تهیه و بررسی تصاویر آرشیوی معتبر می‌توان از محصولات سازمان نقشه‌برداری کشور استفاده کرد. انتخاب تصویر مناسب باید با توجه به سال عکسبرداری، مقیاس و موضوع بررسی انجام شود.

ابعاد و اندازه راه اصلی و فرعی در عکس هوایی
ابعاد و اندازه راه اصلی و فرعی در عکس هوایی

4-تناژ:

تن به بافت و رنگ مربوط می شود و میزان نوری است که توسط یک جسم به دوربین بازتاب می شود.

روشنایی نسبی اجسام در یک تصویر با عبارت “تن” توصیف می شود.

تن یا رنگ ؛ میزان روشنایی و عدد درجه خاکستری (Gray Scal)  عناصر در یک عکس است.

برای مثال رنگ شن وماسه بر روی عکس هوایی روشن است در حالیکه آب معمولا رنگ تیره دارد.

در تصاویر زمین های زراعی، تغییرات رنگی ظریف می تواند تفاوت در زهکشی و پوشش گیاهی را برجسته کند.

تناژ آب و شن در عکس هوایی
تناژ آب و شن در عکس هوایی

5-سایه :

سایه اطلاعاتی مثل ارتفاع ، شکل و جهت عوارض را نشان می دهد.

اگر زمان و مکان تصویربرداری مشخص باشد، می توان ارتفاع یک جسم را از طول سایه آن محاسبه کرد

از سایه درختان می توان برای تشخیص انواع مخروطی و برگریز استفاده کرد.

سایه ها هم می‌تواند در تفسیر عکس هوایی به ما کمک کنند و هم می‌توانند باعث از بین رفتن دید استریوسکوپی بشوند و مارو در تشخیص عوارض با مشکل روبرو کنند.

اما معمولا عکس برداری در ساعاتی انجام میشود که یا سایه وجود ندارد ، یا در حداقل ترین حالت خود هستش، اما به دلیل ارتفاع کوه ها و یا عمق دره هایی که در سطح زمین وجود دارد، گاها ممکن است با این مشکل مواجه شویم.

سایه درختان سوزنی، سایه ابنیه
سایه درختان سوزنی، سایه ابنیه

6-بافت :

ویژگی های فیزکی عناصر نحوه ظاهر شدن و بافت آن ها را در عکس هوایی تغییر می دهد.

برای مثال آب بافتی صاف دارد ولی جنگل های انبوه دارای بافتی خشن می باشند.

بافت عکس هوایی
بافت درخت و آب در عکس هوایی

7-موقعیت(شرایط توپوگرافی):

معمولا عناصر در کنار یک دیگر و ارتباط آن ها با محیط اطراف و عوارض دیگر می‌تواند به شناسایی عارضه کمک کند.

عوارض اغلب با نگاه کردن به محیط اطرافشان قابل شناسایی هستند.

برای مثال اراضی زراعی اغلب در کنار رودخانه قرار دارند ، یا مظهر رشته قنات ها معمولا در زمین های کشاورزی است.

رشته قنات
موقعت رشته قنات و مظهر آن در زمین کشاورزی

8-دید استریوسکوپی:

برداشت سه بعدی از ویژگی های شاخص در یک عکس هوایی را می توان با مشاهده دو تصویر با جهت گیری صحیح و همپوشانی با یک استریوسکوپ به دست آورد.

استریوسکوپ یک ابزار اپتیکال دوچشمی است که به بیننده اجازه می دهد به دو عکس به طور همزمان نگاه کند،

 به طوری که ویژگی هایی که در دو بعدی قابل توجه نیستند، مشخص باشند

. عکس‌های پیمایش هوایی معمولاً دارای همپوشانی 60 درصدی ( پوشش طولی)در طول خط پرواز هستند تا امکان سه بعدی و برجسته را فراهم کنند.

علاوه بر این، از 20 تا 40 درصد همپوشانی جانبی ( پوشش عرضی) در زمانی که نیاز به پوشش کامل یک منطقه باشد مجاز است.

9-زمان :

با مشاهده عکس های ادواری از یک منطقه می‌توان تغییر تاریخی یک منطقه را مشخص کرد.

به عنوان مثال تفسیر عکس هایی که از یک رودخانه در سالهای مختلف گرفته شده است می‌توان میزان انحراف رودخانه را به مرور محاسبه و تخمین زد.

خطاهای موجود در عکس های هوایی :

وقتی عکسی را تهیه می کنیم، در اولین فرصت باید اقدام به حذف خطاهای موجود در عکس هوایی کنیم.

تغییرات اطلاعات کمی به عوامل زیر بستگی دارد:

1-جابجایی تصویر (image displacement) :

تیلت :

خطایی که در اثر افقی نبودن صفحه فیلم اتفاق می افتد و مقدار آن با زیاد شدن فاصله از مرکز عکس بیشتر میشود.

ما در تفسیر عکس هوایی توصیه میکنیم که عکسی را تهیه کنید که مرکز عکس کمترین فاصله را با محل مورد تنازع داشته باشدکه مقدار این خطا به حداقل خود برسد.

اختلاف ارتفاع زمین :

میزان جابجایی ناشی از اختلاف ارتفاع است که با استفاده از فرمول زیر قابل محاسبه و اندازه گیری است.

-اعوجاج تصویر (image distortion) :

تغییر بعد فیلم :

برای از بین بردن تغییر بعد فیلم از یکسری تبدیلات انجام میشود از جمله Affine ، Conformal و Projective که حتما می بایست این کار توسط متخصص فتوگرامتری انجام شود.

جابجایی ناشی از اختلاف ارتفاع
جابجایی ناشی از اختلاف ارتفاع

اعجواج عدسی :

تمامی عدسی ها دارای اعوجاج قابل اندازه گیری می باشند ، که فرم گزرش کالیبراسیون دوربین اعوجاج را برای تمامی نقاط تصویر ارائه می کند.

اتمسفر:

نور در مسیر خود از زمین به سمت مرکز تصویر در  دوربین از هوایی عبور میکند که غلظت آن دائما و متانسب با ارتفاع کمتر میشود و روشن است که باعث تغییر مسییر نور میشود. که به آن خطای انکسار نیز می گویند.

کرویت زمین :

مطابق به تصویر زیر این خطا قابل محاسبه و اندازه گیری است.

کرویت زمین
کرویت زمین

به این دلیل که زمین یک سطح افقی نیست و یک بیضوی است لذا برای عملیات تفسیر عکس هوایی در وسعت کلان حتما می بایست فاکتور کرویت زمین در تمامی محاسبات ما اندازه گیری شود.

کشیدگی تصویر (image motion) :

بعلت حرکت هواپیما،دوران و لرزش در لحظه ای که دوربین هواپیما باز میشود (شاتر) کشیدگی تصویر و در نتیجه مات شدگی تصویر به وجود می آید.

عمود نبودن محور های دستگاه اندازه گیری :

عمود نبودن هر یک از محور های اصلی دوربین یا دستگاه اندازه گیری باعث ایجاد این نوع خطا یا جابجایی در تصویر می شود.

برای رفع این خطا از معادلات پیچیده فتوگرامتری فضایی استفاده میشود.

پارالاکس چیست؟ و چه کاربردی دارد؟

فاصله بین زوج تصویر نظیر هر نقطه را پارالاکس یا اختلاف منظر آن نقطه می گویند.مقدار پارالاکس هر نقطه با کم و زیاد شدن فاصله دو عکس از یکدیگر تغییر میکند  و اما اختلاف پارالاکس هر دو نقطه ثابت می ماند.

تفسیر عکس هوایی با استفاده از استروسکوپ
اختلاف پارالاکس یک عارضه مشترک در یک زوج عکس هوایی-استفاده از استریوسکوپ

در مناطق کوهستانی که اختلاف ارتفاع نقاط نسبت به یکدیگر زیاد است ، اختلاف پارالاکس نقاط نیز کوچک است  و می‌توان به وسیله روابطی میزان ارتفاع را محاسبه کرد.

تعیین مختصات زمینی نقاط در عکس قائم :

تفسیر عکس هوایی
به دست آوردن مختصات زمینی یک نقطه با استفاده از ارتفاع پرواز در عکس هوایی قائم

مقیاس عکس :

مقیاس عکس قائم برای مناطق مسطح :

 عبارت است از طول اندازه گیری شده دو عارضه در روی عکس هوایی بر روی طول واقعی همان دو بر روی زمین.

مقیاس عکس را می‌توان به وسیله فاصله کانونی  و ارتفاع پرواز از سطح منطقه نیز محاسبه کرد :

تفسیر عکس هوایی

فرمول محاسبه مقیاس :

‘S=ab/AB=f/H

f=فاصله کانونی

‘H=ارتفاع از سطح زمین(ارتفاع پرواز)

ab=فاصله دو عارضه روی زمین

AB=فاصله دو عارضه متناظر روی زمین (فاصله واقعی)

مقیاس عکس قائم برای مناطق نامسطح :

در بسیاری از موارد منطقه ما مسطح نیست و از روابط بالا نمی‌توان مقیاس را محاسبه کرد. برای محاسبه مقیاس چنین مواردی از عنوان مقیاس متوسط عکس هوایی استفاده میشود.

که این بار در مخرج کسر اختلاف ارتفاع از سطح مبنا و ارتفاع پرواز قرار می گیرد و مقیاس محاسبه میشود.

محاسبه این نوع مقیاس برای مناطق کوهستانی است، مناطقی که اختلاف ارتفاع منطقه در آن بسیار زیاد باشد.

اورتوفتو :

تصویری قائم و مختصات دار است ، فاقد خطاهای هندسی یا در حداقل ترین حالت خود.

محصول تولیدی عکس هوایی است که خطاهای هندسی عکس از بین رفته و در حقیقت عکس هوایی آماده بقیه مراحل پردازش و تفسیر قرار می گیرد.

عدم توجه برخی از مفسران به حساسیت تفسیر عکس هوایی :

متاسفانه مواردی که تا الان به آن ها اشاره شده است در بسیاری از کارگاه های تفسیر عکس هوایی مورد استفاده قرار نمی گیرد و بدون حذف خطاهای هندسی و غیره جانمایی و تفسیر را انجام می دهند.

موارد فوق تخصص یک کارشناس فتوگرامتری است که با استفاده از پارامتر های موجود ، میزان خطاهای ایجاد شه در عکسبرداری هوایی را به حداقل خود می رساند.

کارشناس رسمی وظیفه ای بسیار حساس در این زمینه دارد ، چرا که با افزایش چشمگیر قیمت اراضی در نظر نگرفتن پارامتر های فوق در عملیات تفسیر عکس هوایی منجر به پایمال شدن حق کشاورزان ، صاحبان ملک و … شود.

پیشنهاد آیمپس :

لذا پیشنهاد ما این است که همیشه از یک متخصص فتوگرامتری در کنار کارشناس تفسیر عکس هوایی استفاده کنید تا از بروز این گونه موارد جلوگیری شود.

برای مشاوره رایگان در خصوص تفسیر عکس‌های هوایی و خدمات کارشناسی تفسیر عکس هوایی همواره می توانید با شماره 09213234340در ارتباط باشید و یا از پنل خدمات آیمپس با ما تماس حاصل نمایید.

وظیفه مفسران عکس هوایی

مهم ترین وظیفه مفسران عکس هوایی تجربه کافی نسبت به مناطق قابل تفسیر در هر پروژه یا پرونده است.

برای مثال تفسیر یک منطقه کوهستانی در شهرستان بیجار با یک منطقه جنگلی در استان گیلان بسیار متفاوت است.

و چشم مفسر عکس هوایی بایستی کاملا به این عوارض آشنا باشد تا درشناسایی آنها دچار اشتباه نشود.

مهم ترین عاملی که کارشناس تفسیر عکس هوایی را در مسیر شناسایی صحیح عوارض سوق می دهد تجربه کافی از پروژه های تفسیر عکس هوایی است.

چه اطلاعاتی برای تفسیر مورد نیاز مفسر می باشد؟

1-درصد شیب منطقه

2-میزان Ph خاک

3-نوع پوشش منطقه

4-میزان دسترسی آب برای زراعت

5-بافت خاک

6-میزان رطوبت

7-پوشش عکس هوایی منطقه

8-شرایط توپوگرافی اراضی

9-میزان ارتفاع از سطح آب های آزاد

مواردی که در بالا اشاره کردیم شاید برای یک تفسیر به چشم نیایند ولی در اصل در گزارش کارشناسی تفسیر عکس هوایی بسیار مهم و حائز اهمیت می باشند.

هرچه اطلاعات مفسر عکس هوایی از منطقه بیشتر باشد و با دید بیشتری نسبت به منطقه تفسیر را انجام دهد، نتیجه گزارش دقیق و جامع تر است.

آیا هر شخصی می تواند تفسیر عکس هوایی انجام دهد؟

پاسخ به این سوال بسیار مفصل است و در حوصله این مقاله نمیگنجد.

اما باید بگوییم که تفسیر عکس هوایی یک کارشناسی بسیار تخصصی و نیازمند تجربه و تیم تحلیل است.

متاسفانه امروز هر شخصی با هر مدرکی ادعای کارشناسی تفسیر عکس هوایی می نماید و کارفرمایانی که پایین تر از تعرفه کار می کنند نسبت به این موضوع اطلاعات دقیق ندارند.

تفسیر عکس هوایی حتما می بایست با استفاده از ابزارهای دقیق فتوگرامتری و استریوسکوپ های بروز انجام شود تا میزان دقت و حساسیت کار در این امر لحاظ گردد.

در حال حاضر قیمت ملک و املاک و اراضی در تمام کشور عزیزمان ایران به شدت در حال افزایش است. لذا کوچکترین اشتباه و بی دقتی در امر جانمایی و تفسیر عکس هوایی باعث پایمال شدن حقوق طرفین پرونده می شود.

90% پرونده های دادگاهی در سال 1400 ، مربوط به مشکلات ثبتی ، رفع تداخلات اراضی ملی و مستثنیات ، تعیین قدمت کاربری ، و … بود که تمامی آنها با یک تفسیر دقیق و هوشمند به سرانجام میرسند.

سن عکس هوایی

سن عکس هوایی یکی از عوامل تاثیر گذار در هزینه تفسیر عکس هوایی است.

بالا بودن سن عکس هوایی باعث افزایش دستمزد کارشناسی عکس هوایی می شود.

این بدیهیست که پیدا کردن نقطه کنترل زمینی در عکس های هوایی دهه 30 به مراتب سخت تر از موارد مشابه در عکس های هوایی دهه 70 است.

اورتوموزائیک کردن عکس های هوایی دهه 30 هزینه بسیار بالاتری نسبت به عکس های هوایی دهه 60 یا 70 دارند.

چون هم زمان بیشتری از مفسر میگیرند و هم حساسیت کار را بالا میبرند.

اطلاعات حاشیه ای عکس هوایی :

مطابق با تصویر زیر اطلاعات حاشیه ای عکس هوایی در عکس هوایی مشخص شده است که برای برخی موارد توضیحاتی را تشریح میکنیم :

اطلاعات حاشیه ای عکس هوایی

شماره نوار عکس برداری (Run) :

معمولا طرح های عکسبرداری دارای نوار می باشند.

شاید سوال شما این باشد که چرا همه طرح ها دارای نوار پروازی نیستند؟

در پاسخ به این سوال باید بگوییم که همه طرح های پروازی طبق دستورالعملی که از قبل تعیین شده پرواز میکنند.

و معمولا طرح هایی که در دهه 30 و 40 و به صورت موردی ( فقط برای شهرهای بزرگ) هستند دارای شماره نوار نیستند ولی در یک خط پروازی قرار دارند و صرفا به دلیل کم بودن تعداد عکس ها شماره نوار برای آنها وجود ندارد.

شماره طرح عکس برداری :

شماره طرح ها عکس برداری که قبل از سال 1368 هستند ، معمولا 3 رقمی یا 4 رقمی می باشند.

و بعد از سال 1368 همگی 4 رقمی می باشند.

سال عکس برداری :

اگر عکسبرداری برای قبل از سال 1368 باشد شماره  سال به صورت میلادی  و 2 رقمی در کنار عکس درج میشود.

برای مثال اگر سال عکس برداری 85 درج شده باشد منظور سال 1985 میلادی است که مقارن با سال 1364 شمسی است.

و اگر عکس هوایی بعد از سال 1368 باشد ، سال عکسبرداری به صورت 4 رقمی و شمسی در کنار عکس درج می شود.

عکس هوایی و ادعاهای مالکیت زمین

امروزه به دلیل قانونی که اداره ثبت تصویب کرد ، که به قانون تعیین تکلیف اراضی فاقد سند مطرح است ، مالکین املاک قولنامه ای همگی می بایست برای گرفتن و اخد سند تک برگی اقدام نمایند.

مراحل اخذ سند تک برگی

در ابتدا فرم درخواست صدور سند را در سامانه مربوطه پر میکنید و نسبت به اخد سند درخواست می دهید.

اولین مرحله برای صدور سند ، تهیه نقشه UTM وضع موجود از ملک است که به دو روش میتونید اقدام به تهیه آن نمایید :

1- نقشه برداری توسط شرکت های خصوصی با مهر و امضا کارشناس رسمی رشته امور ثبتی و نقشه برداری 

2- استفاده از مهندسین نقشه بردار برونسپاری اداره ثبت

گرفتن استعلامات مربوطه

اداره ثبت در اولین مرحله از سازمان های مربوطه استعلامات لازم رو میگیرد که ملک تعرفه شده در سند سازمان ها و نهاد های دولتی نباشد

از جمله این سازمان ها و ارگان ها می توان به سازمان منابع طبیعی و آبخیز داری ، اداره برق ، اداره آب و … اشاره کرد.

پاسخ استعلام ملی است یا مستثنیات ؟

اگر پاسخ استعلام اداره ثبت از سازمان منابع طبیعی مستثنیات باشد صدور سند بلامانع اعلام می شود و مابقی مراحل تا صدور سند تک برگی در اداره ثبت طی خواهد شد.

اما اگر زمین یا قسمی از آن در این استعلام ملی اعلام شد باید چه کرد؟ اینجاست که می بایست به تفسیر عکس‌های هوایی و اثبات مالکیت از طریق این تخصص رجوع کنیم.

کاربردهای حقوقی تفسیر عکس هوایی

کاربرد تفسیر عکس هوایی در پرونده های ملی و مستثنیات :

از مهم ترین و پرکاربرد ترین خدمات تفسیر عکس هوایی ، به اثبات مالکیت اراضی ملی باید اشاره شود.

در این پروسه عکس های هوای قدیمی بسیار پرکاربرد می باشند و کمیسیون ماده 56 منابع طبیعی و کمیسیون ماده 12 زمین شهری مسکن شهرسازی مرتبط به همین اراضی ملی است.

در این پرونده ها می بایست سابقه کشت و احیا و سابقه تصرفی در عکس های هوایی قدیمی دهه 30 الی 60 مورد بررسی و تحلیل قرار گیرند.

تفسیر عکس هوایی برای اثبات سابقه کشت ، احیا ، زراعت و هرگونه دخالت و تصرفات انسانی در عرصه متقاضی برای اثبات حقانیت و اثبات مالکیت آنها توسط کارشناس رسمی تفسیر عکس هوایی انجام می شود.

مرکز عکس هوایی چیست؟ چه کاربردی در تخمین میزان پوشش عکس هوایی دارد؟

نقطه مرکزی عکس هوایی است و کاربرد بسزایی در تخمین میزان پوشش عکس هوایی دارد.

هر طرح عکس برداری دارای یک اندکس یا راهنما است.

اندکس عکس های هوایی به دو صورت می باشند :

1-اندکس خطی :

این نوع اندکس قبل از پرواز تهیه میشود و برای کنترل نحوه عکس برداری استفاده میشود.

تفسیر عکس هوایی
اندکس خطی طرح پروازی سازمان نقشه برداری

2- اندکس نقطه ای :

 مختصات مرکز هر عکس هوایی با استفاده از محاسبات فتوگرامتری به صورت دقیق قابل محاسبه و اندازه گیری است.

این نقاط توسط سازمان نقشه برداری کشور تهیه شده و در اختیار کاربران قرار دارد.

با استفاده از مقیاس عکس هوایی می‌توان میزان پوشش هر عکس هوایی را تخمین زد، هر عکس هوایی در ابعاد فیزیکی و چاپی

به صورت 23*23  سانتی متر مربع است.

از افتخارات بنده تولید 80 درصد از اندکس های محصولات سازمان نقشه برداری نظیر عکس هوایی و نقشه های قدیمی و رقومی است.

پس برای یک عکس با مقیاس 1:20000 میزان پوشش عکس هوایی از مرکز عکس به صورت زیر محاسبه میشود :

100/(عدد مقیاس * نصف طول عکس)

100/(20000*11.5)= 2300 متر

یعنی هر عکس با مقیاس 1:20000 از مرکز عکس به هر طرف تا طول 2300 متر را پوشش میدهد.

تفسیر عکس هوایی در دعاوی حقوقی

جانمایی و تفسیر عکس‌های هوایی در بسیاری از دعاوی حقوقی ملکی در دادگاه ها ملاک اصلی حل و فصل اختلافات ملکی است.

قدمت بنا

با استفاده از این تکنیک  می توان در سالهای مختلف عکسبرداری ، عرصه مورد نظر را بررسی کرد و قدمت بنای ملک را به طور دقیق محاسبه نمود. 

معمولا شهرداری ، وزارت جهاد کشاورزی و… این نوع گزارش قدمت بنا را از مفسران عکسهای هوایی تقاضا میکنند.

کمیسیون ماده ۵۶ منابع طبیعی

با استفاده از تحلیل عکسهای هوایی دهه 30 و 40 و بررسی سابقه تصرفات ، احیا عمران و زراعت در داخل اراضی می‌توان به این کمیسیون اعتراض کرد و با ارائه مستندات دال بر دایر بودن زمین می‌توان طرح دعوی را با منابع طبیعی آغاز نمود.

کمیسیون ماده ۱۲ زمین شهری

در این کمیسیون که در مناطق شهری تصمیم گیری می شود با استفاده از آنالیز عکس های هوایی دهه 30 ، 40 و 50 شمسی می‌توان آثار احیا و تصرفات را بررسی نمود و علیه زمین شهری نسبت به تصمیمات اعتراض نمود.

قانون حفظ کاربری اراضی

تحلیل عکسهای هوایی قبل از سال 1374 و اثبات دیوار کشی ، استخر و اعیانی برای قانون حفظ کاربری مصوبه سال 1374 وزارت جهاد کشاورزی بسیار حائز اهمیت است.

نمونه گزارش تفسیر عکس هوایی

تفسیر عکس هوایی برای پیدا کردن نهر آبرسانی

بررسی نهر آبرسانی در عکس هوایی

بررسی سابقه کشت در عکس هوایی

تفسیر نقشه هوایی برای بررسی سابقه کشت و احیا
تفسیر نقشه هوایی برای بررسی سابقه کشت و احیا

جمع‌بندی و راهنمای سفارش تفسیر عکس هوایی

از آنجایی که قیمت اراضی و املاک، و نرخ تعارضات و دعاوی ملکی روز به روز در حال افزایش است.

تفسیر عکس هوایی به روشی اصولی و با استفاده از متخصص فتوگرامتری در کنار کارشناس رسمی دادگستری امری ضروری و بسیار مهم است.

از طرفی برای تحلیل و تفسیر عکس‌های هوایی همواره نیاز به تجربه ، دانش کافی ، استفاده از عکس های اورتوفتو شده و بدون خطاهای هندسی و استفاده از سخت افزار ها و نرم افزار های بروز و تخصصی مرتبط می باشیم تا مسبب پایمال شدن حق و حقوق صاحبان حق نشویم.

پرسش‌های متداول درباره تفسیر عکس هوایی

چه کارشناسی صلاحیت تفسیر عکس هوایی را دارد؟

کارشناس رسمی دادگستری رشته کشاورزی و منابع طبیعی برای اراضی کشاورزی و کارشناس رسمی دادگستری رشته راه و ساختمان که به آنها مفسر عکس هوایی میگویند، صلاحیت تفسیر در اراضی مسکونی و ساختمان ها را دارد.

آیا می‌شود از عکس هوایی خام برای تفسیر استفاده کرد؟

بله. عکس هوایی اصلی مبنای تفسیر است، اما برای جانمایی دقیق ممکن است به ژئورفرنس یا تصحیح هندسی نیاز باشد. اسکرین‌شات معمولاً برای نتیجه‌گیری قطعی در پرونده تخصصی کافی نیست.

برای پس گرفتن زمین از منابع طبیعی از عکس هوایی چه سالی باید استفاده کرد؟

سال مناسب به تاریخ‌های مؤثر قانونی پرونده و تصاویر آرشیوی موجود بستگی دارد. عکس‌های قدیمی دهه ۳۰ و ۴۰ می‌توانند مفید باشند، اما گاهی بررسی چند دوره زمانی ضروری است.

هزینه تفسیر عکس هوایی چه قدر است؟

مساحت عرصه ، تعداد عکس های مورد تفسیر و سال های عکسبرداری از عوامل تاثیر گذار در هزینه تفسیر می باشند.

کاربرد تفسیر عکس های در دعوای ملکی چیست؟

با استفاده از یک عکس ژئورفرنس می‌توان بسیاری از تعارضات ملکی را در عکس های هوایی سالهای مختلف مشخص کرد.

استفاده از استریوسکوپ برای تفسیر عکس هوایی اجباری است؟

خیر. استفاده از استریوسکوپ به موضوع پرونده، کیفیت تصاویر و وجود زوج عکس همپوشان بستگی دارد. در برخی بررسی‌ها دید برجسته به تشخیص عوارض کمک می‌کند، اما اعتبار تفسیر به روش مناسب، کنترل خطا و تخصص مفسر وابسته است.

آموزش تفسیر عکس زمان بر است؟

تفسیر یک علم تجربی توام با دانش آکادمیک و فنون فتوگرامتری است که نیازمند صرف انرژی و وقت بسیاری است.

اصطلاحا چشم هر شخص باید به عوارض عکس هوایی عادت کند و سه بعدی بینی به وضوح رقم بخورد.

کارشناس تفسیر عکس هوایی کیست؟

کارشناس رسمی یا مفسر عکس هوایی که صلاحیت تفسیر عکس هوایی و ماهواره ای را داشته باشد.و با استفاده از روش های فتوگرامتری اقدام به تفسیر عکس هوایی کند.

استریوسکوپ چیست؟

استریوسکوپ یا استرسکوپ ابزاری برای تفسیر یک زوج عکس هوایی است که مفسر عکس هوایی با استفاده از آن به دید برجسته یا استریو میرسد.

کارشناسان رسمی دادگستری در چه رشته هایی صلاحیت تفسیر عکس هوایی دارند؟

کارشناس رسمی دادگستری در رشته کشاورزی و منابع طبیعی ، صلاحیت تفسیر عکس‌های هوایی و ماهواره ای از نظر کشاورزی را دارند و کارشناسان رسمی دادگستری در رشته راه و ساختمان دارای این صلاحیت در امور ساختمانی است.

24 نظر

  • سلام وقت بخیر ، بنده یک زمین سمت وحیدیه شهریار دارم ، که با جهاد به مشکل خوردم ، عکس هوایی سال 1374 به قبل رو میخوان که دیوار داشته باشه ، دیوارمون رو چند سال پیش تخریب کردن میخوام ببینم داخل عکس مشخص میشه دیوار؟ هزینه بررسیش چقدر میشه با تایید کارشناس دادگستری میخوام

    • سلام وقت شمام بخیر ، تخصص مجموعه ما دقیقا همین موضوع هستش. شما زحمت بکشید اگر نقشه UTM ملکتون رو دارید به شماره ای که میدم داخل واتساپ ارسال نمایید تا استعلام سالهای عکس هواییش بررسی بشه و روند کار براتون توسط کارشناسان تشریح شود.
      09213234340 شماره تماس کارشناس هستش.

    • سلام وقت بخیر
      عکس هوایی زمین میخام مربوط به سال ۱۳۴۰ ممنون میشم راهنمایی کنین

      ممنون میشم راهنمایی کنید من چه جوری باید عکس هوایی مربوط به ۱۳۴۰ دریافت کنم

  • سلام. من در دفتر خدمات پیشخوان دولت ثبت سفارش کردم
    الانم تاییدش اومده. تو باره زمانی 1340تا1375 خواستم
    بدونم تو این بازه زمانی.فرض مثال چندتا عکس باشه.
    سازمان خودش یکی شونو انتخاب میکنه یا ما خودمون
    انتخاب میکنیم

    • سلام بستگی به موقعیت زمین شما دارد.میخواین مختصات را برای کارشناسان ما ارسال کنید تا استعلام سالهای عکسبرداری را خدمتتون ارسال کنند.

  • با سلام مشکلی با جهاد بر سر زمین داریم ، حکم تخریب دادن و ما نیاز به عکس سال 74 زمینی در شمیرانات منطقه مینی سیتی داریم. ممنون میشم راهنمایی کنید

  • با سلام
    آیا در حال حاضر امکان تفسیر زوج عکس هوائی بدون استفاده از استرسکوپ وجود دارد ؟ مثلا هوش مصنوعی ؟ اگر هست لطفا سایت مورد نظر را معرفی نمائید.
    با سپاس

  • با سلام و ممنون بابت اطلاعات ارائه شده اما به نظر ذکر چند نکته ضروری است:

    در بخش های مختلف متن خود بر تخصصی بوده این فن تاکید داشته اید اما:

    بار ها و بارها در متن به کارشناس فتوگرامتری اشاره کرده اید اما در نهایت صلاحیت انجان این کار را رشته های کشاورزی و راه و ساختمان بیان کرده اید؟؟؟؟؟
    فتوگرامتری یکی از گرایش های رشته مهندسی نقشه برداری است حال چگونه صحبتی در مورد آن نداشته اید؟ شما ذکر کردید که تصاویر از سازمان نقشه برداری
    کشور قابل اخذ است، اما چگونه رشته نقشه برداری را برای صلاحیت تفسیر آن مطرح نکردید!

    به نظر بهتر بود در نقد این مسئله هم بخشی اختصاص می دادید.

    با تشکر

    • سلام و درود ، بله حق با شماست ولی متاسفانه در کانون کارشناسان رسمی دادگستری و مرکز قوه قضاییه ماده 187 این صلاحیت فقط به دو رشته فوق اعطا شده است. اما خوشبختانه در سال اخیر شاهد اعطای این صلاحیت ارزنده و تخصصی به رشته نقشه برداری و امور ثبتی توسط ماده 187 هستیم.

  • با سلام
    متشکرم بابت خدمات خوب و راهنمایی و پیگیری های متکرر توسط شخص مدیریت (جناب مهدوی پویا).
    با پیگیری و کمک های این مجموعه موفق به اثبات اراضی شدیم

ارسال نظر